ABD ve İran Barış Masasına Neden Oturmuyor?

Bir ateşkes, iki tarafın da savaşmaktan yeterince yorulduğu an gelir. Burada sorun şu: ABD ve İran’dan hiçbiri henüz o noktada değil — ya da en azından bunu kabul etmek istemiyor. Bir aylık çatışma yüzlerce can aldı, bir boğazı kapattı, bir bölgeyi felç etti; ama asıl kilitlenme bombalardan önce başlamıştı. Masaya oturmayı imkânsız kılan şey silahlar değil, her müzakerenin bir tuzağa dönüştüğü bir güvensizlik sarmalı. Taraflar anlaşmak isteyip istemediğini tartışırken, asıl soru şu: Bu savaşta kazanmak mı daha kolay, yoksa barış mı?

Savaşın üzerinden bir ay geçti. Tahran’da yangınlar, Hürmüz Boğazı’nda mahsur kalan tankerler, dünya ekonomisinde sarsıntı… Peki taraflar neden hâlâ barış masasında değil?

Amerika Batı Felsefesini Nasıl Ele Geçirdi?

Okumak istersen →

Cevap basit görünüyor: İki taraf da masaya oturmak istiyor; ama birbirlerinin masasına oturmak istemiyor.

Güvensizliğin Anatomisi

Çatışmanın diplomatik arka planına bakıldığında ilk dikkat çeken unsur, müzakerelerin savaştan önce de işe yaramamış olmasıdır. Geçen yıl ABD ile İran, Umman’ın arabuluculuğunda beş tur görüşme gerçekleştirdi. Ancak bu diplomatik süreç devam ederken İsrail bir askeri operasyon başlattı. News-pravda Bu örüntü 2026’da da tekrarlandı. 27 Şubat 2026’da Umman Dışişleri Bakanı müzakerelerde “ilerlenme” sağlandığını ve barışın “an meselesi” olduğunu söyledi. Wikipedia Ancak saldırılar ertesi gün, yani 28 Şubat’ta başladı.

Bu tablo İran’ın zihninde derin bir iz bıraktı. Görüşmelere doğrudan vakıf kaynaklara göre İranlı yetkililer, ABD ile diyalog kurulması için arabuluculuk yapan ülkelere Trump tarafından iki kez kandırıldıklarını ve “bir daha kandırılmak istemediklerini” iletti. Hürriyet Bir yıl içinde iki kez müzakerelerin ortasında çatışma patlak verdi. Güven bu düzeyde çöktüğünde, karşılıklı olarak kabul edilebilir çözümler üretmek neredeyse imkânsız hale gelir. News-pravda

Talepler Neden Uyuşmuyor?

Tarafların tutumları sadece uzlaşmaz değil; neredeyse birbirinin aynası gibi çelişkili.

Washington cephesinde Trump, ABD’nin İran’a savaşı sona erdirmeye yönelik 15 maddelik bir plan sunduğunu açıkladı; öncelik listesinin başında İran’ın nükleer silah edinmesini engellemek yer alıyor. Euronews Trump’ın istediği kısaca şudur: nükleer programa tam kapanma, rejimin silahsızlandırılması ve Orta Doğu’daki vekil güçlerin tasfiyesi.

Tahran ise tamamen farklı bir pencereden bakıyor. Tahran yönetimi, olası bir anlaşma için şu şartları öne sürdü: Saldırıların tamamen durması, savaşın tekrar yaşanmayacağına dair uluslararası garantiler ve savaş tazminatlarının ödenmesi. Kanal6haber Buna ek olarak Hürmüz Boğazı üzerindeki otorite meselesi de İran’ın “olmazsa olmaz” dediği başlıklar arasında yer alıyor. Politikam

ABD sıfır nükleer zenginleştirme isterken, İran bu hakkı “vazgeçilmez” saydığını açıkça ilan etti. Bir taraf “tazminat öde” derken diğeri “suçu kabul et” der gibi algılıyor. Ortada gerçek bir müzakere zemini yok; iki taraf da kazandığına inandığı şeyi karşısındakinin kabul etmesini bekliyor.

“Müzakere mi? Hangi Müzakere?”

Tablo daha da karmaşık bir hal alıyor çünkü taraflar, müzakere yapılıp yapılmadığı konusunda bile anlaşamıyor.

Trump kamuoyu önünde defalarca “İran müzakere etmek istiyor” dedi. İran Meclis Başkanı Kalibaf ve Dışişleri Sözcüsü Bekayi ise “ABD ile müzakere yapılmadı” açıklamasında bulundu. Hürriyet İran Dışişleri Bakanı Arakçi, “Şu anki siyasetimiz ülkeyi savunmaya devam etmektir ve ABD ile müzakere yok” dedi. NationalTurk

İranlı bir yetkili ise Trump’ın söylemlerini diplomatik değil, ekonomik bir manevra olarak nitelendirdi: İranlı kaynak, ABD’nin bu açıklamalarla dünyayı barış yanlısı göstermeye ve küresel petrol fiyatlarını düşürmeye çalıştığını öne sürdü. Hürriyet

Arabulucular Devrede, Ama Yeterli mi?

Sahne boş değil. Pakistan, Suudi Arabistan, Türkiye ve Mısır dışişleri bakanları, İran ve bölgedeki gerilimi azaltmayı amaçlayan barış girişimlerini tartışmak üzere bir araya geldi. News-pravda Tahran’ın, Trump’ın özel temsilcisi Witkoff veya damadı Kushner yerine Başkan Yardımcısı JD Vance ile müzakere masasına oturmak istediği öne sürülüyor. Hürriyet Bu tercih küçük bir sinyal: İran daha az siyasi yüklü bir muhatap arıyor.

Ancak İranlı bir yetkili, “Bu aşamada herhangi bir görüşme planı gerçekçi görünmüyor; diplomasi durmadı, ama Washington’da gerçekçilik hâkim olursa ileriye yönelik bir yol hâlâ bulunabilir” dedi. Kanal6haber

Kapı Kapalı, Anahtar Yerde

Savaş bir ay önce müzakere masasının çöküşüyle başladı; şimdi bir müzakere masasının kurulmasıyla sona erebilir. Ama bunun için gereken şey, tarafların birbirini ikna etmesi değil, ikisinin de birlikte “kaybetmeyi” göze alması.

ABD’nin İran’ı silahsız bırakmak istemesi ile İran’ın egemenliğini ve tazminat talebini öne çıkarması, bu denklemin şimdilik çözümsüz kaldığına işaret ediyor. Hürmüz’deki tankerler bekliyor, dünya ekonomisi sarsılmaya devam ediyor — ve barış masası hâlâ kurulmamış.

Kaynaklar:

1. Politikam.com — İran’ın ateşkes için öne sürdüğü 5 şart https://www.politikam.com/tahranin-ateskes-icin-5-sarti-iran-abd-savasi-son-dakika-2026
2. Vikipedi (Türkçe) — 2026 İran Savaşı https://tr.wikipedia.org/wiki/2026_%C4%B0ran_Sava%C5%9F%C4%B1
3. Hürriyet — İran’dan ABD’ye yanıt: “Savaşın bitimine biz karar veririz” https://www.hurriyet.com.tr/dunya/live-son-dakika-iran-abd-israil-savasi-saldirilar-durmadi-irakta-abd-uslerine-yogun-ates-43135743
4. Pravda Türkiye — STRATCOM’da İran savaşı masaya yatırıldı https://turkey.news-pravda.com/turkey/2026/03/28/112743.html
5. Hürriyet — Savaş bitiyor mu? Trump geri adım attı, İran yalanladı https://www.hurriyet.com.tr/dunya/live-son-dakika-iran-abd-israil-savasi-tahranda-siddetli-patlamalar-abdden-uzun-savas-uyarisi-43134352
6. Euronews Türkçe — Trump: “İran savaşı kazanıldı, müzakereler sürüyor” https://tr.euronews.com/2026/03/25/trump-iran-savasi-kazanildi-muzakereler-suruyor
7. Hürriyet — Trump’tan “İran yalvarıyor” iddiası https://www.hurriyet.com.tr/dunya/live-abd-israil-iran-savasinda-son-dakika-tansiyonu-yukselten-iddia-harita-iranin-masasinda-pes-pese-saldirilar-43136489
8. Kanal 6 Haber — İran’dan ABD’ye “müzakere” yanıtı: Savaş tazminatı ve Hürmüz için garanti https://www.kanal6haber.com/irandan-abdye-muzakere-yaniti-savas-tazminati-ve-hurmuz-icin-garanti-istendi
9. NationalTurk — Tahran “müzakere yok” diyerek kapıyı kapattı https://www.nationalturk.com/dunya/abd-iran-savasi-kim-baris-istiyor/
10. Hürriyet — Müzakere öncesi konuşulan 3 isim: Vance, Kalibaf ve Zülkadir https://www.hurriyet.com.tr/dunya/muzakere-oncesi-konusulan-3-isim-abdde-vance-iranda-kalibaf-ve-zulkadir-43136458