Trump’ın İran bağlantılı tarife hamlesi, maksimum baskı politikasının 2026 versiyonu olarak doğrudan teopolitik bir silaha evrildi. Şubat ayının başında, 6 Şubat 2026’da imzaladığı Executive Order 14382 ile İran rejiminin yarattığı “olağanüstü tehdidi” gerekçe göstererek yeni bir mekanizma devreye soktu. Bu emir, ABD’ye mal veya hizmet satan, alan ya da dolaylı yoldan ticaret yapan ülkelerin ithalatına ek tarifeler getirilmesini mümkün kılıyor – oranlar %25’e kadar çıkabiliyor, örnek olarak bu seviye belirtiliyor. Beyaz Saray’ın açıklamalarına göre amaç, İran’ın ekonomik bağlarını koparmak, rejimi izole etmek ve üçüncü ülkeleri “ya İran ya ABD pazarı” ikilemine sokmak. Bu, klasik ikincil yaptırımların (secondary sanctions) tarifelerle birleştirilmiş hali: eskiden finansal sistemden dışlama tehdidiyle yapılan baskı, şimdi doğrudan ABD ithalat vergisiyle vuruluyor.

Türkiye açısından bu bağlantı, mevcut tarife yükünün üzerine eklenen kritik bir risk katmanı oluşturuyor. İran’la ticaret hacmimiz zaten sınırlı – yıllık yaklaşık 5 milyar dolar civarında, ağırlıklı enerji ve ara malı – ama dolaylı kanallar hâlâ canlı: Irak üzerinden transit ticaret, sınır ticareti, enerji altyapısı yatırımları veya aracı ülkeler yoluyla akışlar. ABD Ticaret Bakanlığı, İran’la “doğrudan veya dolaylı” ilişki tespit ederse Türkiye menşeli mallara %25 ek tarife gelebilir. Bu, Section 122’nin getirdiği %10-15 bandının üstüne biner ve ABD’ye ihracatımızı (tekstil, otomotiv parçaları, makine gibi sektörler) ciddi daraltır. En hassas nokta enerji güvenliği: İran’dan dolaylı gaz/petrol akışı veya sadece altyapı bağlantıları varsa, tarife tehdidi Türkiye’nin enerji maliyetlerini ve arz güvenliğini doğrudan vurabilir. Trump yönetimi Çin’i (İran petrolünün ana alıcısı) ve Rusya’yı zaten hedef almış; Türkiye gibi orta yol ülkeleri için bu, tarafsız kalma alanını daraltan bir tuzak.

Hürmüz’ün Yedi Kalesi: İran’ın “Batmaz Uçak Gemileri” ve Küresel Enerji Denklemi

Okumak istersen →

Stratejik boyutta bu hamle, Trump’ın “Maksimum Baskı” stratejisini genişletiyor: İran’ı ekonomik olarak boğarken, müttefikleri ve tarafsızları kendi safına çekmeye çalışıyor. Ama ters etki potansiyeli yüksek – ülkeler ABD pazarından vazgeçip BRICS+, Şanghay İşbirliği gibi alternatif bloklara yönelebilir. Türkiye’nin “yüzen merkez” pozisyonu burada avantaj sağlar: tam bağımlılık olmadan manevra alanı genişler. İran faktörüyle tarife savaşı, enerji güvenliği, ticaret rotaları ve ideolojik ittifaklar üçgeninde yeni bir denklem kuruyor. Kısa vadede maliyet artışı, belirsizlik ve olası ihracat kaybı kaçınılmaz; orta vadede ise bu baskı Türkiye’yi daha bağımsız bir jeoekonomik aktör haline getirebilir – eğer alternatif pazarlara (Afrika, Asya) hızlı kayış ve enerji çeşitlendirmesi doğru yönetilirse.

Bu süreç, küresel güç mücadelesinin yeni cephesi: Trump’ın tarifeleri ekonomi kisvesi altında teopolitik baskı aracı haline geliyor. Türkiye için asıl soru, bu kaosta ne kadar esnek kalabileceğimiz – faturayı mı ödeyeceğiz, yoksa fırsata mı çevireceğiz?