Yerin Altındaki Savaş: İran’ın Füze Şehirleri Neye Kadar Dayanabilir?

Savaş 4. haftasına girerken ABD ve İsrail, İran’ın füze envanterini “yüzde 85-90 oranında tasfiye ettiklerini” ısrarla tekrarlıyor. Ama füzeler hâlâ Tel Aviv’e, Körfez’deki ABD üslerine, İsrail kentlerine düşüyor. Bu çelişki rastlantı değil; İran’ın on yıllardır sessiz sedasız inşa ettiği yeraltı savunma mimarisinin ta kendisi.

Bir Propaganda Videosundan Fazlası

Savaş başladıktan kısa süre sonra İran, daha önce hiç göstermediği görüntüleri kamuoyuyla paylaştı. Yeraltında uzanan raylı sistemler, tünel içinde hareket eden balistik füzeler, devasa depolama galerileri… Dağların içine oyulmuş kilometrelerce uzunlukta tüneller, ray sistemleri üzerinde hareket eden balistik füzeler ve yeraltından yüzeye çıkan fırlatma rampaları, ilk bakışta bir bilim kurgu sahnesini andırıyor; ancak bu görüntüler aslında modern askeri mühendisliğin geldiği noktayı yansıtıyor. Elektriktesisatportali

Amerika Batı Felsefesini Nasıl Ele Geçirdi?

Okumak istersen →

Bu paylaşım salt bir tanıtım değildi. İran, ABD’nin hava üstünlüğüne karşı açık bir mesaj veriyordu: Evet, gökyüzünüzde 5. nesil savaş uçaklarınız var. Ama ben yerin altındayım. Gelin bulun.

Tünel Değil, Şehir

“Füze şehri” kavramı abartılı görünebilir. Ama mühendislik detaylarına bakıldığında bu tanım yerinde duruyor. Tipik bir yeraltı füze kompleksi; ana ulaşım galerileri, füze depolama alanları, bakım ve montaj hangarları, yakıt depoları, komuta-kontrol merkezleri ve acil çıkış tünellerinden oluşuyor. Bu galeriler füze taşıma araçlarının rahat hareket edebilmesi için genellikle 5 ila 10 metre yüksekliğinde ve 3 ila 8 metre genişliğinde inşa ediliyor. Santiye

Tünellerin geometrisi de ayrı bir hesabın ürünü. Tüneller çoğu zaman düz değil, kırık ya da zigzag şeklinde tasarlanıyor; çünkü patlama enerjisi her dönüşte zayıflıyor ve tesisin iç bölümleri bu sayede korunuyor. Santiye Tesisler dış dünyayla bağlantısı kesildiğinde bile bağımsız enerji altyapısı sayesinde haftalarca çalışmaya devam edebilecek şekilde tasarlanmış.

Savaş öncesinde yayımlanan raporlara göre, ABD ve İsrail’in 2025’teki operasyonundan önce yalnızca Lorestan dağlık bölgesinde ve Zagros dağlarında 24 ayrı yeraltı füze tesisi bulunduğu tahmin ediliyordu. Turkiyegorus Bunların tamamının konumu hâlâ doğrulanabilmiş değil.

ABD’nin Stratejisi: İçeri Giremiyorsan Kapıyı Kapat

ABD ve İsrail savaş uçakları ile silahlı insansız hava araçları, yeraltı üslerinin üzerinde devriye uçuşu yaparak yüzeye çıkan füze fırlatma rampalarını anında hedef alıyor. Sabah Mantık basit: İçerdeki tüneli yok edemiyorsanız, dışarı çıkan her şeyi yakın.

Ancak bu stratejinin de sınırları var. Saldırıların büyük bölümünün yüzey hedeflerine yönelmesinin önemli bir nedeni, sığınak delici bombaların ABD cephaneliğinde sınırlı sayıda bulunması. Sabah Bu bombalar pahalı, üretimi zor ve stokları kısıtlı. Analistlere göre İran hava savunma sistemlerinin büyük ölçüde etkisiz hale getirilmesinin ardından ABD ve İsrail bazı bölgelerde bilinen füze üslerinin üzerinde yavaş hareket eden gözetleme uçakları uçuruyor; bu uçaklar yalnızca hareketlilik tespit edildiğinde saldırı düzenlenmesini sağlıyor. Hürriyet

“Yüzde 90” İddiasına Karşı Saha Gerçeği

Pentagon, İran’ın füze ve İHA saldırılarında savaşın başlangıcından bu yana yaklaşık yüzde 90 oranında düşüş yaşandığını savunuyor. News-pravda Ama rakamlar yanıltıcı olabilir. Sciences Po Üniversitesi’nden İran uzmanı Nicole Grajewski, İran’ın ağır bombardımana rağmen belirli üslerden saldırılarını sürdürebilmesinin askeri kapasitenin tamamen çökmediğini gösterdiğini belirterek İran’ın hâlâ füze kapasitesinin yaklaşık yüzde 30’unu elinde tutuyor olabileceğini öne sürüyor. News-pravda

Üstelik İran, tüm kapasitesini kullanmıyor olabilir. Analistler, rejimin düşme tehlikesiyle karşı karşıya kalması durumunda son çare olarak kullanmak üzere en güçlü ve en uzun menzilli füzelerinden bazılarını saklıyor olabileceğini değerlendiriyor. Sabah Analist Decker Eveleth bu durumu net biçimde özetliyor: “Hiç kimse onların cephaneliğini sayamaz, bu da ne kadar süre dayanabilecekleri konusunda büyük bir belirsizlik yaratıyor ve bu durum onlara yardımcı oluyor.” Sözcü Gazetesi

Stratejik Açmaz: Güç mü, Zayıflık mı?

Şu ana kadar süren savaşta ABD ve İsrail’in bu tünellerden herhangi birini tamamen yok edebildiğine dair tek bir kanıt yok. Fokus+ Ama bu durum İran’ı tam anlamıyla güvende kılmıyor. James Martin Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Çalışmaları Merkezi’nden Sam Lair bu durumu şöyle özetliyor: “Bir zamanlar mobil ve bulunması zor olan şey artık mobil değil ve vurulması daha kolay.” Sözcü Gazetesi

İşte temel gerilim burada yatıyor. Yeraltı şehirleri İran’a hayatta kalma kapasitesi kazandırıyor; ancak sabit konumları, çok sayıda çıkış noktasına rağmen, stratejik bir kırılganlık da yaratıyor. Hareketli füze fırlatma sistemleri tünel çıkışlarından ateşleme pozisyonuna taşınıyor, hızlıca füze ateşledikten sonra tekrar sığınağa getiriliyor; ancak saldırının sonuçlarını kesin olarak belirlemek bu koşullarda son derece güç. Turkiyegorus

Sonuç olarak İran’ın yeraltı mimarisi, bu savaşı teknik bir zafere değil; uzayan, yıpratıcı ve maliyeti her geçen gün artan bir atışmaya dönüştürüyor. Bu da masaya oturmanın tek gerçek gerekçesini — her iki taraf için de — giderek daha somut kılıyor.

Kaynaklar

1. ETP / Elektrik Tesisat Portalı — İran’ın Yeraltındaki Füze Şehirleri Nasıl İnşa Ediliyor https://elektriktesisatportali.com/iran-in-yeraltindaki-bombalarla-yikilmayan-fuze-sehirleri-nasil-insa-ediliyor.html
2. Türkiye Görüş — ABD ve İsrail, İran’da Hedeflerine Ulaştıklarını Nasıl Anlayacak? https://www.turkiyegorus.com/abd-ve-israil-iranda-hedeflerine-ulastiklarini-nasil-anlayacak
3. Hürriyet — İran’ın En Büyük Gücü, En Ciddi Zaafına Dönüştü: Füze Şehirleri Sırayla Yok Ediliyor https://www.hurriyet.com.tr/dunya/iranin-en-buyuk-gucu-en-ciddi-zaafina-donustu-fuze-sehirleri-sirayla-yok-ediliyor-43121716
4. Sabah / Trend Dünya — ABD/İsrail, İran’ın Gizli Gücünü Hedef Aldı: Yeraltı Füze Şehirleri İmha Edildi https://www.sabah.com.tr/trend/galeri/dunya/abdisrail-iranin-gizli-gucunu-hedef-aldi-yeralti-fuze-sehirleri-imha-edildi
5. Pravda Türkiye — İran’a Ait Füze Envanterinin Sadece 3’te 1’inin Yok Edildiği Doğrulanabiliyor https://turkey.news-pravda.com/world/2026/03/27/112608.html
6. Sözcü — İran Avantaj Olarak Görüyordu, En Büyük Açığı Oldu: Füze Şehirlerinden Dumanlar Yükseliyor https://www.sozcu.com.tr/iran-avantaj-olarak-goruyordu-en-buyuk-acigi-oldu-fuze-sehirlerinden-dumanlar-yukseliyor-p299120
7. Şantiye Dergisi — İran’ın Yeraltındaki Füze Şehirleri Nasıl İnşa Ediliyor https://www.santiye.com.tr/i-ran-in-yeraltindaki-bombalarla-yikilmayan-fuze-sehirleri-nasil-insa-ediliyor
8. Fokus+ — Rejimin Asıl Gücü Dağların Altında: İran’ın Yeraltı Tünelleri https://www.fokusplus.com/dosya/rejimin-asil-gucu-daglarin-altinda-iranin-yer-alti-tunelleri
9. Vikipedi (Türkçe) — 2026 İran Savaşı https://tr.wikipedia.org/wiki/2026_%C4%B0ran_Sava%C5%9F%C4%B1