Konu Yorum
Sertliğin üretildiği fakat yönetilemediği bir coğrafyada, her askeri operasyon aynı anda hem zafer hem de tuzağa dönüşebilir. 28 Şubat 2026’da başlayan ABD-İsrail ortak harekâtı, dördüncü gününde hâlâ “hızlı rejim değişikliği” vaadiyle ilerliyor. Khamenei’nin ilk saatlerdeki ölümü, Tahran’daki komuta merkezlerinin vurulması ve İran hava savunma sistemlerinin büyük ölçüde devre dışı bırakılması, Washington ve Tel Aviv’de “zafer yakın” algısını güçlendiriyor. Ancak tarih, asimetrik direnişin klasik güç dengelerini nasıl altüst ettiğini defalarca gösterdi: Vietnam, Afganistan, hatta 1979 İran Devrimi’nin kendisi.
Peki ya İran, klasik anlamda “yenilmeden” ayakta kalırsa? Ya bu harekât, rejimi çökertmek yerine onu daha sert, daha merkezî ve daha öngörülemez bir yapıya dönüştürürse? İşte o zaman “İran savaşı kazandı” cümlesi, tank sayısıyla değil, maliyetin dağılımıyla ölçülecek.
Magyar Macaristan’ın Zelenski’si mi olacak?
Okumak istersen →Asimetrik Direnişin Yapısal Üstünlüğü
İran’ın konvansiyonel kapasitesi sınırlı; ancak asimetrik araçları olağanüstü. Hürmüz Boğazı’nın kapatılması veya ciddi şekilde tehdit edilmesi, küresel petrol arzının %21’ini anında devre dışı bırakır. Henüz tam kapanmasa da, tanker sigortalarındaki %400-500’lük sıçrama ve Husiler-Hizbullah-Haşdi Şabi hattının eş zamanlı aktivasyonu, maliyetin Washington’a hızla yayıldığını gösteriyor.
Bu, 1973 petrol krizinin güncellenmiş versiyonudur; fakat bu kez arkasında Çin’in sessiz lojistik desteği ve Rusya’nın S-400 “eğitim” sevkiyatları var. BRICS ödeme sisteminin devreye girmesiyle doların bypass edilmesi, artık teorik bir tehdit olmaktan çıkıyor. İran, “zafer”ini ayakta kalarak, bölgesel proxy ağını canlı tutarak ve küresel enerji fiyatlarını 150-200 dolar bandına taşıyarak ilan edecektir. Klasik savaş terminolojisinde yenilgi, jeopolitik terminolojide ise “yönetilebilir kaos”un yeni bir evresi olur.
Trump Yönetiminin İç Politik Maliyeti
Trump, operasyonun “önceden planlandığı” ve “zamanından önce ilerlediği” mesajını veriyor. Ancak savaş uzadıkça bu anlatı çöker. Benzin fiyatlarının galon başına 8-10 dolara çıkması, Amerikan orta sınıfının enflasyon travmasını yeniden tetikler. Kasım 2026 ara seçimleri, Cumhuriyetçi Parti içinde “Trump bizi gereksiz bir maceraya sürükledi” isyanını körükler.
Tarihsel paralellik açıktır: 2003 Irak işgali Bush’u zirveye taşıdı, 2006’da ise aynı Bush’u siyasi enkaza çevirdi. Trump’ın “rejim değişikliği” çağrısı, İran içinde milliyetçi konsolidasyon yarattığı ölçüde, kendi yönetimini de içinden çıkılmaz bir meşruiyet krizine sürükler. Pentagon’daki realist kanat ile Wall Street lobisinin “kontrollü çekilme” baskısı artar. Başkanlık, anayasal olarak devam etse bile hegemonik kapasite olarak aşınır.
Amerikan Ekonomisi ve Dolar Hegemonyasının Erozyonu
Petrol şoku, stagflasyonun kapısını aralar. Fed’in faiz politikası iki ateş arasında kalır: Enflasyonu düşürmek için faiz artırmak büyümeyi öldürür, düşürmek ise doları zayıflatır. S&P 500’de %25-40’lık bir düzeltme, 2008’in gölgesinde bile hafif kalır.
En kritik nokta ise yapısaldır. Suudi Arabistan’ın “petrolü yuan ile satma” seçeneğini masaya koyması, Çin’in zaten baskı yaptığı bir alandır. BRICS’in alternatif finansal altyapısı, tam da bu tür bir krizde test edilecektir. ABD, 1945’ten beri ilk kez “dünyanın jandarması” rolünün bedelini, kendi orta sınıfına ödetmek zorunda kalır. Süper güç iddiası, askeri üstünlükten ziyade ekonomik caydırıcılığa dayanıyordu; o caydırıcılık artık erozyona uğrar.
İsrail’in Stratejik Geleceği
Tel Aviv için en rahatsız edici senaryo, “zafer” ilan edilememesidir. İran füzelerinin devam eden tehdidi, Demir Kubbe’nin erimesi ve Lübnan-Gazze cephelerinin yeniden alevlenmesi, İsrail ekonomisini felç eder. Bölgesel izolasyon, Suudi Arabistan’ın bile “artık yeter” deme ihtimalini doğurur.
Burada mesele fiziki yok oluş değil, stratejik çözülmedir. 1948’den beri ilk kez “var olma hakkı”nın kendisi, uluslararası kamuoyunda tartışılır hale gelebilir. Diaspora Yahudiliği içinde “bu devlet bizi bitiriyor” sorgulaması güçlenir. İsrail, ABD’nin “kullanışlı piyonu” olmaktan çıkıp, ABD’nin yeni hegemonik düzen arayışında “yönetilebilir maliyet”e dönüşebilir.
Sonuç Yerine: Yeni Bir Dengesizlik Rejimi
İran’ın “zaferi”, klasik anlamda zafer değildir. O, hegemonik gücün sınırlarını görünür kılmaktır. ABD, tek kutuplu dönemin sonuna değil, çok kutuplu bir kaosun yönetimine geçişin eşiğindedir. Bu geçiş, Türkiye için hem risk hem de fırsat barındırır: Enerji güvenliği, bölgesel denge ve yeni ittifak arayışları açısından.
Sertlik üretmeye devam eden bir coğrafyada, zaferler ve yenilgiler birbirine karışır. Asıl soru şudur: Bu yeni kaosu kim, hangi araçlarla ve hangi maliyetle yönetecektir?
Tarih, cevap vermeye devam ediyor.
